Thị trường

Thép Gia Sàng: Giải cứu 'cánh chim đầu đàn' tránh vết xe đổ 'sống mòn' vì thua lỗ


Từng là cánh chim đầu đàn trong ngành thép, sau nhiều biến cố nhà máy thép Gia Sàng chìm trong nợ nần thua lỗ, cuộc giải cứu thép Gia Sàng đang được cân nhắc kĩ, tránh giống như các CTy thua lỗ vốn nhà nước khác.

Từ “cánh chim đầu đàn” tới “đại bàng gãy cánh”

Công ty CP Luyện cán thép Gia Sàng (Công ty Gia Sàng) tiền thân là Nhà máy Luyện cán thép Gia Sàng do Cộng hòa Dân chủ Đức giúp đỡ Việt Nam xây dựng, hoạt động từ năm 1975 và từng được ví là “cánh chim đầu đàn” của ngành thép Việt Nam.

Sau bao năm phát triển bền vững, đến năm 2007 công ty thí điểm thực hiện cổ phần hóa với vốn sở hữu Nhà nước 39,66%, vốn của cổ đông lớn hơn 40%; của cán bộ công nhân viên còn lại 19,34%

Tưởng chừng cuộc cách mạng mới này sẽ giúp công ty phát triển nhảy vọt hơn nhưng đến tháng 1/2013, nhà máy phải ngừng sản xuất vì thua lỗ triền miên. Hàng trăm lao động của Gia Sàng đã chết lặng khi biết số nợ ngân hàng, nợ thuế, nợ nhà cung cấp, nợ công nhân viên… của công ty đã lên tới 121,3 tỉ đồng, trong đó nợ lương, bảo hiểm là hàng chục tỉ đồng và không còn khả năng chi trả.

Trong thời gian này, Công ty Gia Sàng đã bị Ngân hàng TMCP Công Thương chi nhánh Thái Nguyên kiện ra tòa vì không trả số tiền vay gốc hơn 33 tỷ đồng và tiền lãi. Do đã thua lỗ quá bết bát, Gia Sàng đành phải chấp hành án của tòa án nhân dân tỉnh Thái Nguyên bằng việc kê biên, xử lý tài sản của công ty

Nghiêm trọng hơn, lợi dụng lúc công ty thua lỗ, nhiều đối tượng trong công ty đã tháo dỡ và tẩu tán nhiều máy móc, thiết bị, phá hoại nhiều tài sản có giá trị hàng chục tỷ đồng. Các cơ quan pháp luật đã truy tố và đưa ra xét xử, phạt tù giam 5 đối tượng, trong đó có một phó chủ tịch HĐQT kiêm phó tổng giám đốc.

Nhà máy thép Gia Sàng với công nghệ lạc hậu và bị mất cắp quá nhiều không thể khôi phục mà phải thay công nghệ mới

Tháng 7 năm 2016, Công ty Thái Hưng đã tham gia mua đấu giá tài sản của Công ty cổ phần Luyện cán thép Gia Sàng thông qua Chi cục thi hành án dân sự thành phố Thái Nguyên, và trúng đấu giá tài sản với số tiền gần 57 tỷ đồng. Công ty Thái Hưng cam kết thực hiện đúng các điều kiện khi tham gia đấu giá: Đầu tư xây dựng cải tạo và khôi phục sản xuất Nhà máy Luyện cán thép Gia Sàng, tạo công ăn việc làm cho người lao động và đảm bảo an ninh trật tự trên địa phương.

Ngày 28/12/2016, Nhà máy được khôi phục hoạt động trở lại nhưng sau thời gian ngắn thì buộc phải tạm dừng do công nghệ đã quá lạc hậu, thiết bị bị mất mát, không đồng bộ, sản xuất không hiệu quả…

Tháng 7/2017, Ban lãnh đạo Công ty Gia Sàng họp bàn giải pháp và quyết định phải tìm phương án mới cứu nhà máy bằng việc đầu tư cải tạo nâng cấp dây chuyền công nghệ hiện đại hơn, đề xuất phương án cải tạo, nâng cấp gắn với di dời nhà máy, tổng đầu tư hơn 834 tỷ đồng để báo cáo chủ đầu tư là Công ty Thái Hưng triển khai thực hiện.

Đối với vị trí nhà máy Gia Sàng, Công ty Thái Hưng đã xin chủ trương để thực hiện một dự án Khu tổ hợp thương mại dịch vụ, trường học và nhà ở Gia Sàng và đã được UBND tỉnh Thái Nguyên phê duyệt tại Quyết định số 3669/QĐ-UBND ngày 23-11-2017. Ngày 27-12-2017 của UBND tỉnh Thái Nguyên đã có Quyết định sô 4060/QĐ-UBND phê duyệt quy hoạch chi tiết (tỷ lệ 1/500) Khu tổ hợp Thương mại dịch vụ, trường học và nhà ở Gia Sàng (Thái Hưng Eco City).

Không nên đi theo vết xe đổ của các công ty nhà nước làm ăn thua lỗ

Còn nhớ trước đây, để cứu các đại dự án thua lỗ, Chính phủ, các bộ ngành từng áp dụng những cơ chế đặc thù, tiếp tục bơm vốn, bơm cơ chế cứu Vinashin. Nhưng thời gian đã chứng minh, chủ trương và giải pháp đó không hiệu quả. Chính vì thế không phải ngẫu nhiên mà năm 2015, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã có một thông điệp dứt khoát khi bàn về câu chuyện ngành thép: “Nhà nước không bỏ tiền để cứu các dự án kém hiệu quả”.

Cũng giống Vinashin, các khoản nợ của công ty Gia Sàng lên tới hơn 120 tỷ đồng, trong đó nợ lương, bảo hiểm đã hàng chục tỷ đồng.

Chính vì không tự cứu được mình, công ty Gia Sàng đã nhận nhiều sự giúp đỡ từ Chính Phủ, chính quyền tỉnh Thái Nguyên…

Tháng 8/2016, đại diện Ban lãnh đạo và cán bộ Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - chi nhánh Thái Nguyên đã cam kết cắt giảm lãi suất để giải quyết quyền lợi của người lao động. Ngân hàng chỉ thu hồi 38 tỉ đồng (gồm nợ gốc là trên 33 tỉ đồng và 5 tỉ tiền lãi). Số tiền còn lại hơn 17 tỉ đồng được đề nghị trả lại cho Gia Sàng để giải quyết ngay quyền lợi cho người lao động gồm các khoản bắt buộc chi trả như: Trợ cấp thất nghiệp, trợ cấp mất việc làm, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp...các khoản phải thu của bảo hiểm xã hội…

Nhiều máy móc, thiết bị của công ty bị tháo dỡ, tẩu tán

Năm 2017, Công đoàn Công Thương Việt Nam và Tổng LĐLĐVN cũng có văn bản báo cáo Thủ tướng Chính phủ đề nghị bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động. Sau đó, liên ngành tỉnh Thái Nguyên đã có tới hai cuộc họp nhất trí đề nghị cơ quan thi hành án, Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Thái Nguyên hoàn thiện các thủ tục để Công ty sớm có tiền trả cho người lao động. Tuy nhiên, đến nay sự việc này vẫn bế tắc.

Điều đáng nói, một số ý kiến trên truyền thông gần đây đã phê phán nhà đầu tư Thái Hưng tháo dỡ nhà máy vội vàng, không theo cam kết. Họ đặt câu hỏi vì sao không phục hồi nhà máy trên khu đất hiện nay?

Cách đây ít lâu, nhiều cơ quan báo chí khác có những bài phản ánh thực trạng nhức nhối “Nỗi khổ người dân thành phố thép”, Cảnh sát môi trường xử phạt Công ty Gia Sàng xả thải ban đêm… Quy luật tất yếu của sự phát triển cho thấy, một cơ sở công nghiệp lạc hậu từ thế kỷ trước lại nằm rất gần khu dân cư như Gia Sàng không thể không di dời…

Trên thực tế, với hạ tầng nhà máy đã bị rút ruột tan hoang và công nghệ cũ, chỉ vài tháng sau khi phục hồi vào sản xuất, chính người lao động ở Gia Sàng cũng nhận thấy tiếp tục sản xuất là thất bại. Không thể duy ý chí tiếp tục ném tiền vào một dự án bất khả thi. Và giữa năm 2017, chính Ban lãnh đạo và đại diện người lao động ở Gia Sàng đã họp bàn để đưa ra phương án cải tạo, nâng cấp gắn với di dời nhà máy, tổng đầu tư hơn 834 tỷ đồng, công suất 500 nghìn tấn thép/năm.

Theo quy hoạch của Thủ tướng Chính phủ và Bộ Công Thương, dây chuyền mới phải đảm bảo công suất 500.000 tấn thép/năm trở lên; vị trí nhà máy hiện tại không đảm bảo và theo quy hoạch sẽ di dời các cơ sở công nghiệp gây ô nhiễm ra khỏi trung tâm thành phố. Vì vậy, việc di dời nhà máy gắn với cải tạo, đầu tư mới là giải pháp tối ưu và không thể khác.

Sau nhiều năm tưởng như mất nghiệp, hiện tại người lao động Luyện cán thép Gia Sàng đã có quà Tết

Hầu hết người lao động và người dân xung quanh đều đồng tình, ủng hộ với phương án di dời, cải tạo nhà máy song song với triển khai dự án Khu đô thị trên vị trí nhà máy thép Gia Sàng cũ vì cứu nhà máy, cứu người lao động nhưng cũng không thể đi ngược xu thế thời đại để một nhà máy công nghiệp có thể gây ô nhiễm ở trung tâm thành phố.

Song để triển khai một nhà máy mới tổng mức đầu tư hơn 800 tỷ đồng không thể là công việc một sớm một chiều. Việc cho phép Công ty Thái Hưng triển khai dự án đầu tư trên 22ha diện tích nhà máy thép Gia Sàng cũ thành dự án Khu tổ hợp thương mại dịch vụ, trường học và nhà ở Gia Sàng cũng là lựa chọn phù hợp của tỉnh Thái Nguyên.

Qua tìm hiểu đến nay, địa phương này mới phê duyệt quy hoạch 1/500 và yêu cầu nhà đầu tư triển khai các bước chặt chẽ. Cũng giống như tỉnh Hải Dương và một số địa phương khác gần đây đã rút ra bài học kinh nghiệm trong quản lý để chống nạn đầu cơ đất, phân lô bán nền tràn lan, Khu tổ hợp Thương mại dịch vụ, trường học và nhà ở Gia Sàng (Thái Hưng Eco City) không đầu tư theo kiểu ăn “xổi” mà quy hoạch đồng bộ, hiện đại gồm nhiều hạ tầng giống như các dự án lớn mà các tập đoàn như Vingroup, Hòa Bình…đã triển khai.

Phạm Tâm





BÀI MỚI ĐĂNG

BÀI ĐỌC NHIỀU