Phóng sự

Mẹ Nguyễn Thị Thứ - huyền thoại bất tử

Nhân ngày 27/7 năm nay, chúng con lại xin được nhắc lại câu chuyện về cuộc đời Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thứ, cuộc đời đã trở thành huyền thoại, thành tượng đài của lòng yêu nước, đức hy sinh.

Mẹ có 9 người con trai, 1 một con rể, 2 cháu ngoại hy sinh cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ của dân tộc. 

Mẹ Nguyễn Thị Thứ sinh năm 1904 tại thôn Thanh Quýt, xã Điện Thắng Trung, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Năm 18 tuổi, Mẹ lập gia đình với ông Lê Tự Trị. Năm 20 tuổi, Mẹ sinh con gái đầu lòng là chị Lê Thị Trị (còn gọi là Hai Trị). 

Thời gian trôi qua, mẹ có đến 12 người con, gồm 1 con gái và 11 con trai. Cuộc đời mẹ Thứ nuôi con trong những năm tháng lận đận, đói nghèo nhưng theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, mẹ lần lượt động viên 9 người con ra chiến trường. Người con gái lớn cùng Mẹ bám trụ với xóm làng, vừa sản xuất, vừa đào hầm nuôi giấu cán bộ, du kích đánh giặc giữ làng.

Không có nỗi đau nào có thể đong đếm được khi 9 người con trai, 2 cháu ngoại và 1 con rể của Mẹ Thứ tiếp chân nhau ra trận rồi lần lượt hy sinh trong hai cuộc kháng chiến khốc liệt của dân tộc.

Mất mát đầu tiên, ngày 18/6/1948, người con trai thứ hai của Mẹ, chiến sĩ giao liên Lê Tự Xuyến bị giặc Pháp bắn ngay tại đầu làng khi đang làm nhiệm vụ. Nước mắt chưa vơi thì tin dữ lại đến, ngày 5/10/1948, người con trai Lê Tự Hàn Anh hy sinh khi làm nhiệm vụ tải thương, 10 ngày sau nữa, người con Lê Tự Hàn Em ngã xuống trong một trận chống càn. Chỉ trong 4 tháng, mẹ mất ba người con. Con trai Lê Tự Lem vừa tròn 20 tuổi, tham gia bộ đội huyện, đã hy sinh trong lúc chiến đấu với giặc vào đầu tháng 4/1954.

1.jpg
 Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thứ

Nấm mồ này cỏ chưa kịp lên xanh, mẹ lại phải đắp thêm nấm mộ khác. Mỗi lần nghe tin một người con hi sinh, Mẹ cắn răng khóc thầm. Ðau thương không làm Mẹ gục ngã, Mẹ tiếp tục động viên những người con khác khác lên đường. Các anh rời nhà ra đi, nhiều đêm dài sau đó mẹ trằn trọc, thức trắng âu lo.

Ở hậu phương, từ chống thực dân Pháp qua đánh đế quốc Mỹ, trong khu vườn của Mẹ luôn có 5 căn hầm bí mật dưới bụi tre, gốc mít, nơi Mẹ và con gái đầu Lê Thị Trị nuôi giấu hàng nghìn lượt cán bộ, bộ đội, du kích. Bao đêm dài, Mẹ thao thức canh chừng nhiều cuộc họp quan trọng của cán bộ, chiến sĩ ngay dưới những căn hầm bí mật trong khu vườn nhà. Trên miệng hầm, Mẹ trồng thật nhiều cỏ, vừa để ngụy trang, vừa cho bò ăn. Lúc không có địch, hai mẹ con mở hé cửa hầm cho người ở dưới dễ thở, hễ có động lại giả vờ ra dắt bò, cắt cỏ để chỉnh sửa, ngụy trang lại miệng hầm.

Tháng 9/1966, con trai Mẹ là anh Lê Tự Nự hy sinh. Năm 1972, Mẹ lại khóc tiễn đưa hai con là Lê Tự Mười và Lê Tự Trịnh. Năm 1974, đến người con Lê Tự Thịnh, Ðại đội trưởng bộ đội ở Duy Xuyên ngã xuống trong một trận công đồn. Chưa hết, người con trai cả của Mẹ, Lê Tự Chuyển, chiến sĩ biệt động Sài Gòn hy sinh vào đúng 9 giờ sáng ngày 30/4/1975, ngay trên cầu Rạch Chiếc ở cửa ngõ vào Thành phố, chỉ trước vài giờ khúc khải hoàn ca chiến thắng vang dậy, non sông thu về một mối.

Ba mươi năm kháng chiến trường kỳ, bao đau thương mất mát tới tấp dội đến gia đình mẹ với “chín đứa con ra đi không một đứa trở về”.

bc-nh-i-con-v-do-nhip-nh-gia-trn-hng-ghi-hnh-m-th.jpg
 
 
 Bức ảnh Đợi con về do nhiếp ảnh gia Trần Hồng ghi hình Mẹ Thứ

Không những thế, người con rể Ngô Tường tham gia cách mạng từ thời chống Pháp, bị bắt năm 1956. Tuy bị tra tấn dã man nhưng ông không khai báo nửa lời. Bị đánh đập đến kiệt sức, thi thể ông được chôn tại bãi cát Cẩm Hà (Hội An).

Cháu ngoại của Mẹ là Ngô Thị Cúc và Ngô Thị Điểu gia nhập lực lượng cách mạng từ rất sớm. Năm 1973, chị Ngô Thị Cúc hy sinh trong một chuyến công tác vào vùng địch hậu. Tháng 8/ 1970, chị Ngô Thị Điểu bị lính Mỹ đưa lên máy bay ra tàu thủy để tra hỏi, nhưng chưa tra hỏi được gì thì chị đã qua đời.

Ngày 17/12/1994, Mẹ Nguyễn Thị Thứ đã được Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam và Quốc hội Việt Nam trao tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng.

Ngày 27/07/2009, tỉnh Quảng Nam đã khởi công xây dựng Tượng đài Mẹ Việt Nam anh hùng tại Núi Cấm, thuộc thôn Phú Thạnh, xã Tam Phú, TP Tam Kỳ - Quảng Nam lấy nguyên mẫu hình tượng của Mẹ Nguyễn Thị Thứ. Từ tháng 12/2011, tại thị trấn Vĩnh Điện, huyện Điện Bàn có con đường mang tên Mẹ Thứ.

600x327xtuongme1jpgpagespeedic27evjwdrsh.jpg
 Tượng đài Mẹ Việt Nam anh hùng tại tỉnh Quảng Nam lấy nguyên mẫu chân dung Mẹ Thứ 

Mẹ Nguyễn Thị Thứ đã qua đời hồi 1 giờ 40 phút ngày 10/12/2010, thượng thọ 106 tuổi. Mẹ được an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ huyện Điện Bàn. 

Người Mẹ Việt Nam anh hùng huyền thoại tuy không còn trên cõi đời này nhưng tên tuổi Mẹ mãi mãi ngời sáng trong lịch sử dân tộc Việt Nam.

“Tôi khóc khi vẽ mẹ”

Gọi điện thoại cho nữ họa sĩ Đặng Ái Việt để hỏi về những ký ức khi vẽ chân dung  Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ, cô Việt nói về ngày tháng gặp mẹ, tên làng xã của mẹ mà không một giây chần chừ lục lại trí nhớ. 

Mẹ Thứ qua nét vẽ của nữ họa sĩ Đặng Ái Việt. Ảnh: T.Thắng chụp lại

Nữ họa sĩ kể: “Khi tôi tìm về quê mẹ ở làng Thanh Quýt 2 (xã Điện Thắng Trung, Điện Bàn, Quảng Nam) thì mẹ Thứ không có ở nhà. Người con gái đầu của mẹ là Lê Thị Trị cũng là một  Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.

Sau khi vẽ chân dung con gái của mẹ Thứ xong, tôi tức tốc đi Đà Nẵng ngay để tìm mẹ Thứ. Tôi sợ căn bệnh của tuổi già cùng nỗi đau không thể vơi đi theo năm tháng sẽ làm tôi vĩnh viễn không có cơ hội được gặp mẹ.

Sáng 28/4/2010, tôi gặp mẹ Thứ trong căn nhà của con trai mẹ. Mẹ bệnh nặng lắm, không thể ngồi dậy được. Đôi mắt mẹ yếu ớt nhìn tôi nhưng thần sắc còn rất minh mẫn. Nghe mẹ thều thào hỏi: “Họa sĩ đến vẽ mẹ đó hả?”. Nghe mẹ nói, tôi rưng rưng muốn khóc.

Tôi đã vẽ mẹ. Trong số 350 bức chân dung mẹ Việt Nam anh hùng tôi đã vẽ (tính đến thời điểm này) thì bức ký họa về mẹ Thứ là bức duy nhất vẽ về một người mẹ đang nằm. Trước đó, khi gặp những mẹ Việt Nam anh hùng tuổi cao, quá yếu và đang bệnh, không gượng dậy nổi thì tôi không vẽ mà chỉ hỏi thăm, động viên, nắm tay và ôm hôn mẹ rồi về.

Tôi sợ mình không đủ sức, không chủ động được khi vẽ về các mẹ đang trong tư thế già yếu, bệnh tật. Nhưng với mẹ Thứ, trái tim dành cho đất nước quá mênh mông và cao thượng của mẹ; thần thái kiên trung, hiên ngang của mẹ đã khiến tôi dâng trào xúc động, tôi không thể ngồi im và cứ cứng nhắc giữ cái nguyên tắc của mình.

Tôi vẽ mẹ Thứ rất nhanh, chỉ trong 15 phút. Mẹ nằm đó với đôi mắt như sương khói. Tôi chạy đua với thời gian. Tôi vẽ nhanh để mẹ được yên và thể hiện kịp cảm xúc cứ cuồn cuộn dâng trào. Đây cũng là lần đầu tiên tôi vừa vẽ vừa khóc. Thương lắm đôi bàn tay mẹ, qua năm tháng chỉ còn lớp da mỏng như khói lấm tấm những chấm nâu đồi mồi. Khi tôi đưa bức ký họa chân dung cho mẹ xem, mẹ bảo: “Giống mẹ lắm”, tôi lại bật khóc.

Có lẽ tôi là người vẽ bức chân dung cuối cùng về mẹ Thứ. Hình ảnh của mẹ theo tôi trong suốt hành trình ký họa loạt chân dung các mẹ Việt Nam anh hùng sau này. Mẹ là động lực và đã tiếp thêm sức mạnh cho tôi. Tôi đã lặng đi khi nghe tin mẹ không còn nữa vì quá đỗi đột ngột, bàng hoàng, dù biết mẹ đã rất yếu...”. 
My Lăng ghi

Huyền Ly (t/h)

Bạn đang đọc bài viết "Mẹ Nguyễn Thị Thứ - huyền thoại bất tử" tại chuyên mục Phóng sự của Khỏe 365. Mọi thông tin chia sẻ, phản hồi xin gửi về hòm thư : khoe365@nguoiduatin.vn. Hotline: 093 4343 637.

Tin tài trợ

TIN LIÊN QUAN

BÀI MỚI ĐĂNG

BÀI ĐỌC NHIỀU

Thông tin quảng cáo